Ἱστορία
Μετὰ τὴν Τιτανομαχία οἱ θεοὶ συνέστησαν στὸν πατέρα Δία νὰ δημιουργήσει ἀθάνατα ὄντα ποὺ θὰ προστατεύουν τὶς τέχνες μὲ τὶς ὁποῖες οἱ θνητοὶ θὰ ἀποθανάτιζαν τὸν θρίαμβό τους, γιὰ νὰ μὴν ξεχαστεῖ ποτέ. Ἐτσι ὁ Ζεὺς γέννησε μὲ τὴν Μνημοσύνη τὶς ἐννέα Μοῦσες. Ἡ Μοῦσα Κλειὼ προστατεύει τὴν ἱστορία, ὥστε:
«μήτε τὰ γενόμενα ἐξ ἀνθρώπων τῷ χρόνῳ ἐξίτηλα γένηται, μήτε ἔργα μεγάλα τε καὶ θαυμαστὰ ἀκλεὰ γένηται»
δηλαδὴ ὅσα ἔγιναν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους νὰ μείνουν ἀνεξίτηλα στὸν χρόνο καὶ νὰ μὴν ξεχαστοῦν ἄδοξα τὰ μεγάλα καὶ θαυμαστὰ ἔργα, ὅπως μᾶς γράφει ὁ Ἡρόδοτος, ὁ πατέρας τῆς ἱστορίας. Ἱστορία, λοιπόν, εἶναι ἡ μνήμη καὶ ἡ γνώση τοῦ περελθόντος. Ἄλλωστε ἡ λέξη ἱστορία προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ ῥῆμα οἶδα, τὸ ὁποῖο σημαίνει γνωρίζω.
Ὀφέλη καὶ μέθοδοι διδασκαλίας
Τί ὄφελος, ὄμως, ὑπάρχει στὸ νὰ κατέχει κάποιος αὐτὴν τὴν γνῶση; Ὅταν θέλουμε νὰ γνωρίσουμε ἕναν ἄνθρωπο, εἶναι χρήσιμο νὰ μάθουμε τὸ παρελθόν του καὶ τὰ παιδικά του χρόνια. Ὅμοίως, ὅταν θέλουμε νὰ γνωρίσουμε ἕναν λαὸ ἤ καὶ ὁλόκληρο τὸ ἀνθρώπινο γένος, χρειάζεται νὰ μάθουμε τὸ παρελθόν του καὶ τὴν πορεία του μέσα στὸν χρόνο. Ἡ ἱστορία εἶναι ἡ μνήμη τῆς ἀνθρωπότητας καὶ ἡ γνώση τοῦ παρελθόντος ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ στὸ νὰ κατανοήσουμε τὸ παρὸν καὶ νὰ διαισθανθοῦμε τὸ μέλλον. Ἡ γνώση τῆς ἱστορίας ἔχει πολὺ μεγάλη δύναμη, γιατὶ συντελεῖ στὴν διαμόρφωση ἐθνικῆς καὶ πολιτισμικῆς ταυτότητας, στὴν ἀποκρυστάλλωση πολιτικῆς συνειδήσεως, στὴν αὐτογνωσία, στὴν κατανόηση τῶν λαῶν, τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων καὶ τῶν συνεπειῶν τους, στὴν καλλιέργεια κριτικῆς σκέψεως καὶ στὴν ἑρμηνεία τῆς σύγχρονης πνευματικῆς, πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς καταστάσεως.
Μαθαίνοντας ἱστορία ἐξασκούμαστε στὸ νὰ ἀξιοποιοῦμε πηγές, νὰ ἀναλύουμε γεγονότα καὶ νὰ ἀντιλαμβανόμαστε αἰτίες καὶ συνέπειες. Ἡ ἱστορία μᾶς φέρνει σὲ ἐπαφὴ μὲ σπουδαῖες προσωπικότητες καὶ ὑψηλὲς ἀξίες ἰκανὲς νὰ μᾶς ἐμπνεύσουν καὶ νὰ μᾶς παραδειγματίσουν. Κατανοῶντας ἱστορία, κατανοοῦμε, πῶς λειτουργεῖ ὁ κόσμος, κάτι τὸ ὁποῖο θεωρεῖται βασικὸ στοιχεῖο σοφίας κι εὐτυχίας.
«Ὄλβιος ὅστις τῆς ἱστορίας ἔσχε μάθησιν»
Εὐριπίδης
Ἡ διδασκαλία τῆς ἱστορίας στὸ Ἑρμεῖον δὲν ἑστιάζει, φυσικά, στὴν στείρα ἀπομνημόνευση ἡμερομηνιῶν κι ἀνουσίων λεπτομερειῶν. Οὔτε ἐξετάζουμε χωριστὰ τὴν πολιτικὴ ἱστορία, ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴ ἱστορία, ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴ ἱστορία κλπ, ὥστε τὰ παιδιὰ νὰ μην καταλαβαίνουν τίποτα, νὰ βαριοῦνται ἀφόρητα καὶ νὰ μῆν θυμοῦνται οὖτε τὰ βασικά! Στὸ Ἑρμεῖον γνωρίζουμε τὰ γεγονότα σὲ χρονικὴ σειρὰ κι αἰτιώδη σχέση, ὥστε νὰ ἀντιλαμβανόμαστε, πῶς τὸ ἕνα γεγονὸς προκαλεῖ τὸ ἑπόμενο. Κατεβάζουμε τὰ ἱστορικὰ πρόσωπα ἀπὸ τὰ βάθρα τους γιὰ νὰ τὰ γνωρίσουμε στὴν φυσιολογική, ἀνθρώπινη διάστασή τους καὶ νὰ ἀντιληφθοῦμε τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ ψυχολογία. Μέσα ἀπὸ αὐθεντικὲς πηγές, μέσα ἀπὸ εἰκόνες μνημείων, ἀγαλμάτων, κτιρίων καὶ κάθε εἴδους ὑλικῶν καταλοίπων, μαθαίνουμε τὴν ἱστορία σὰν ἕνα ἐνδιαφέρον, συναρπαστικό καὶ περιπετειῶδες παραμύθι, τὸ ὁποῖο, ὄμως, συνέβη στὴν πραγματικότητα!.
Συνοψίζοντας
Τὸ Ἑρμεῖον ἀποσκοπεῖ νὰ μεταδόσει στὰ παιδιὰ τὸ «κτῆμα ἐς ἀεί» ποὺ μᾶς κληροδότησαν οἱ πρόγονοί μας, ὥστε νὰ δημιουργήσει ἔξυπνους καὶ καλλιεργημένους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζοντας τὸ παρελθόν θὰ κατανοοῦν τὸ παρὸν καὶ θὰ ἀτενίζουν τὸ μέλλον.